LGD Okno Południowej Wielkopolski

logo lgd bez tła Historia i struktura LGD

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Okno Południowej Wielkopolski” zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego 20 marca 2008 r. i liczy obecnie ponad 100 członków (w tym sektor społeczny – ok. 87%, sektor gospodarczy – ok. 7% i sektor publiczny – ok. 6%).
Władzami Stowarzyszenia są Walne Zebranie Członków, Komisja Rewizyjna, Zarząd oraz Rada – organ decyzyjny, do której wyłącznej właściwości należy wybór operacji w ramach ogłaszanych naborów wniosków o dofinansowanie.
Terytorialnie LGD obejmuje gminę Krotoszyn, gminę Zduny i miasto Sulmierzyce (powiat krotoszyński) oraz gminę i miasto Raszków, gmin i miasto Nowe Skalmierzyce i gminę Ostrów Wielkopolski (powiat ostrowski). Ogólna powierzchnia obszaru LGD wynosi 865 km2 
i zamieszkuje go ponad 65 tys. mieszkańców.

 

 

 

Misja LGD

„Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Okno Południowej Wielkopolski” (LGD) koncentruje swoje działania na poprawie jakości życia na obszarach wiejskich naszego obszaru, wzroście jego atrakcyjności i zróżnicowania gospodarczego, z jednoczesnym zachowaniem walorów dziedzictwa kulturowego regionu. W sercu naszych działań leży przyszłość mieszkańców regionu – ich aktywizacja, edukacja i podnoszenie kwalifikacji, dające wymierne szanse rozwoju na obszarach wiejskich.

Chcemy, by nasza LGD była rozpoznawalna jako obszar zrównoważonego rozwoju, gdzie gospodarka opiera się o zasoby lokalne, a dzisiejsze społeczeństwo optymistycznie patrzy 
w przyszłość, pamiętając o tradycjach i historii obszaru. Misją naszą jest stwarzanie szans takiego właśnie rozwoju, ukierunkowanie działań na najważniejsze problemy i szanse. Chcemy wspierać działania zgodne z przyjętą Lokalną Strategią Rozwoju na lata 2009-2015, informować mieszkańców o możliwościach rozwojowych, doradzać i pomagać im w podejmowaniu kluczowych decyzji.

W naszym działaniu kierujemy się jawnością podejmowanych decyzji i kryteriów działania, a także zasadą szerokich konsultacji społecznych, mających na celu rozpoznanie priorytetów działań, jakie powinny być podejmowane na naszym obszarze. Jesteśmy otwarci na współpracę z mieszkańcami i instytucjami z obszaru działania LGD”.

Działalność LGD

W ramach swoich działań LGD realizuje wiele przedsięwzięć sprzyjających aktywizacji lokalnych mieszkańców oraz nabywaniu przez nich umiejętności, a także promocji obszaru objętego LSR. Przedsięwzięcia są realizowane w zakresie pięciu obszarów:

  • badania nad obszarem objętym LSR,
  • informowanie o obszarze działania LGD oraz o LSR,
  • szkolenia zespołu biorącego udział we wdrażaniu LSR,
  • wydarzenia o charakterze promocyjnym,
  • szkolenia lokalnych liderów.

W ramach tych obszarów LGD organizuje:

  • Doradztwo w Biurze LGD – ma na celu zapewnienie źródła informacji i merytorycznego wsparcia osobom zainteresowanym uczestnictwem w działaniach realizowanych przez LGD w ramach wdrażania LSR.

  • Nabory wniosków – mają na celu wdrażanie działań w ramach Osi 4 Leader PROW.

  • Imprezy i spotkania kulturalno-promocyjno-informacyjne – ich celem jest realizacja założeń LSR w zakresie wzrostu aktywności mieszkańców obszaru LGD, intensyfikację promocji LGD oraz obszaru objętego LSR, a także informowanie o wdrażaniu LSR. Służą ponadto integracji mieszkańców z terenu objętego LSR, promowaniu lokalnej kultury 
i tradycji oraz informowaniu o działalności LGD oraz wdrażaniu LSR. Sprzyjają też aktywizacji mieszkańców z obszaru LSR w zakresie aplikowania poprzez LGD o dotacje 
w ramach działań PROW – Oś 4 LEADER

  • Szkolenia i warsztaty – celem spotkań edukacyjnych jest podnoszenie wiedzy 
i umiejętności lokalnych mieszkańców oraz osób bezpośrednio zaangażowanych 
w realizację założeń LSR.

  • Konkursy, rajdy i publikacje – mają na celu m.in. zachęcenie mieszkańców LGD np. do poznawania swoich okolic, dostrzegania ich walorów historycznych, kulturowych, turystycznych i przyrodniczych, integrowanie z regionem oraz ukazanie piękna 
i różnorodności otaczającej przyrody, krajobrazu, folkloru oraz architektury,

 

 

zwiększenie świadomości ekologiczno-przyrodniczej, a także wspólne propagowanie różnych form aktywizacji.

Uwarunkowania geograficzne

Obszar działania LGD położony jest centralnie w południowej części województwa wielkopolskiego, a dokładnie w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej. Ukształtowanie terenu, położonego w paśmie nizin Wielkopol­skich zalicza się do równinnych, chociaż występują też w niewiel­kim zakresie tereny o znaczniejszym obniżeniu w dolinie rzek 
np. Prosny w gminie Nowe Skalmierzyce. Poza wymienionymi rejonami odbiegającymi pod względem ukształtowania wysokościowego po­zostałe tereny LGD są dość jednolite. Stwarza to dobre warunki w zagospodarowaniu przestrzennym jak i rolniczym, a ponadto nie powoduje zwiększania kosztów związanych z gospodarowaniem na tych terenach.

Obszar LGD posiada typowy krajobraz rolniczy, o łagodnej rzeźbie terenu. Dominują pola 
i powierzchnie zajęte przez lasy. Te ostatnie stwarzają dogodne warunki do występowania licznej zwierzyny łownej oraz do zbieractwa runa leśnego. Lasy Baszko­wa i Konarzewa, Dąbrowy Krotoszyńskie, kompleksy leśne wokół wsi Kwiatków, Sadowie, Wysocko Wielkie 
i Wtórek znane są wielu myśliwym, również spoza granic Polski. Dąbrowy Krotoszyńskie słyną 
z obfitości zwierzyny, szczególnie znany jest obwód łowiecki “Uroczysko Teresiny”. Administracyjnie lasy położone na terenie LGD należą do Nadleśnictwa Krotoszyn i Taczanów.

Do walorów środowiska przyrodniczego należy także zaliczyć zróżnicowaną budowę geologiczną – na obszarze LGD dominują gleby średniej jakości co świadczy o potencjalnie dość dobrych możliwościach produkcji rolnej na tym terenie. Ponad 70%, czyli ok. 614 km2 obszaru LGD zajmują użytki rolne. Dużą powierzchnię zajmują również lasy, w szczególności wchodzące w skład obszaru chronionego Dąbrowy Krotoszyńskie. Pozostała część obszaru (7%) to łąki, pastwiska i obszary zabudowy miejskiej.

Obszar LGD posiada pewne cechy klimatu, charakterystyczne dla całej Wielkopolski, m.in. małe opady podczas okresu zimowego, posuchy i susze w okresie wiosenno-letnim oraz czasem ulewne okresy wyrównujące średnią roczną sumę opadów.

Rzeka i staw w Osuszy w gm. Krotoszyn

Uwarunkowania przyrodnicze

Na obszarze LGD znajduje się obszar chronionego krajobrazu Dąbrowy Krotoszyńskie 
i Baszków Rochy. Obejmuje on powierzchnię 55 800 ha w powiecie ostrowskim, powiecie krotoszyńskim i ple­szewskim. Ich obszar na terenie LGD obejmuje 5 gmin: Krotoszyn, Ostrów Wielkopolski, Zduny, Raszków oraz Sulmierzyce. W powiecie krotoszyńskim obszar ten obejmuje 32 350 ha zwartych kompleksów leśnych na południe i północ od miejscowości Roszki, z unikalnymi zespołami pomnikowych dębów, a także urozmaicone tereny lasów baszkowskich.

Celem powstania obszaru jest ochrona wyróżniających się form krajobrazowych charakterystycznych dla Południowej Wielko­polski, wartościowych także ze względu na sprzyjające warunki za­spokajania potrzeb związanych z masową turystyką i wypoczynkiem miejscowej ludności. Dąbrowy Krotoszyńskie to jeden z największych i najbardziej znanych 
w Europie zwartych kompleksów lasów dębo­wych – tym samym jest to obszar o wybitnym znaczeniu z punktu widzenia Dyrektywy Siedliskowej. Tworzą je trzy zespoły naturalnych, urozmaiconych dąbrów świetlistych ze starodrzewem, częściowo (miejscowo) przemieszanych z nowymi nasadzeniami sosny i innych drzew. Dąbrowy Krotoszyńskie zostały włączone do sieci obszarów Natura 2000 w 2004 r. Obszar cechuje się dużym bogactwem flory­stycznym (ponad 850 taksonów) oraz występowaniem licznych roślin zagrożonych i ginących w skali kraju i regionu (ponad 80). Obszar ma również duże znaczenie dla ochrony ptaków. Dęby krotoszyńskie osiągają 40 m wysokości. Surowiec drzewny z tutejszych dąbrów należy do najcenniejszych w Europie, a najdroższe jest drewno z dębów pochodzących z Leśnictwa Smoszew koło Krotoszyna. Zasobność, zdrowotność i jakość dębów z terenu Nadleśnictwa Krotoszyn wzbudza od dawna zainteresowanie hodowców lasu, którzy utworzyli na tym terenie mikroregion mateczny w celu pozyskiwania najbardziej wartościowych nasion dębu szypułkowego. Wspomniany kompleks leśny położony jest na terenie dawniej użytkowanym rol­niczo o wysokim – ze względu na gliniaste podłoże – poziomie wód gruntowych. Wykupione w 1926 r. przez Skarb Państwa należą do najbardziej wartościowych lasów w Polsce. W lasach występują: dęby, klony, buki, wiązy, jawory i jesiony. Ze zwierzyny przeważają lisy, dziki i sarny, rzadziej jelenie, daniele oraz kuny i borsuki. Na skraju lasów żyją zające, a na polach kuropatwy, bażanty i przepiórki. Dąbrowy Krotoszyńskie dzielą się na Las Jasne Pole, Las Gliśnica i Las Krotoszyn. Cały kompleks Dąbrów Krotoszyńskich znajduje się na terenie utworzonego 
w 1993 r. Obszaru Chronionego Krajobrazu Dąbrowy Krotoszyńskie (55 000 ha) i Baszków Rochy. Ponadto, na terenie Dąbrów wyodrębniono trzy leśne rezer­waty przyrody, w których przedmiotem ochrony jest naturalny, urozmaicony las dębowy ze starodrzewem:

  • Rezerwat przyrody Dąbrowa koło Biadek Krotoszyńskich – le­śny, położony w gminie wiejskiej Ostrów Wielkopolski, utwo­rzony w 1963 r., obejmuje obszar 16,62 ha naturalnych lasów dębowych. Przedmiotem ochrony jest naturalny, urozmaicony las dębowy ze starodrzewem (Las Gliśnica).

  • Rezerwat przyrody Buczyna-Helenopol – leśny, utworzony w 1995 r., pow. 40.95 ha (położony w sąsiedztwie osady leśnej Helenopol). Utworzony dla ochrony kwaśnej buczyny niżowej na północno-wschodniej granicy naturalnego występowania buków, 
z okazami w wieku do 120 lat i wysokości do 35 m. W lesie na południe od szosy znajduje się Studnia św. Marcina. Stał tu do 1834 r. drewniany kościółek, przy którym istniała pustelnia. Na miejscu stoi krzyż i tablica informacyjna.

  • Rezerwat przyrody Dąbrowa Smoszew – leśny, utworzony w 1963 r., pow. 13,46 ha (na skraju kompleksu leśnego przy leśnictwie Smoszew, daw. Zofiówka). Ochronie podlega 
w nim typowy fragment naturalnego lasu grądowego z płatami zbio­rowisk łęgów jesionowo-wiązowego i olszowego oraz dębów szypułkowych mających średnio 140-145 lat i osiągających wysokość do 30 m, z domieszką sosen, grabów, paklonów i buków. 
W lesie po północno-zachodniej stronie rezerwatu znajdują się 2 kurhany prehistoryczne (dawne miejsca po­chówku w kształcie stożkowego kopca z epoki brązu).

 

Na terenie Dąbrów wyodrębniono również trzy rezerwaty flory­styczne:

  • Rezerwat przyrody Miejski Bór – utworzony w 1987 r., pow. 29,23 ha (na skraju kompleksu leśnego przylegającego od południa do granic miasta Krotoszyna).

  • Rezerwat przyrody Baszków – florystyczny, pow. 3,97 ha w gminie Zduny przy nadleśnictwie Krotoszyn. Powstał on w 1959 r. na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Basz­ków-Rochy. Celem jego utworzenia było zachowanie stano­wiska gatunku chronionego bardzo rzadkiej w Wielkopolsce paproci – długosza królewskiego. Na obrzeżach rezerwatu występują typowe siedliska boru mieszanego.

  • Rezerwat przyrody Mszar Bogdaniec – torfowiskowy, utwo­rzony w 1995 r., pow. 21,98 ha. Rezerwat leży w gminie Zduny przy nadleśnictwie Krotoszyn na terenie Obszaru Chronio­nego Krajobrazu Baszków-Rochy i obejmuje podmokłą rynnę terenową poniżej szosy Baszków-Konarzew, torfowisko typu przejściowego z elementami torfowiska wysokiego oraz frag­ment przyległego boru bagiennego, z roślinnością bagienną i mszarową. Jest to też miejsce występowania aż 44 gatunków ptaków (m.in. bociana czarnego i żurawia) 
i kilku gatunków chronionych pająków. Przechodzi tędy ścieżka dydaktyczna.

Obszar Chroniony Krajobrazu Baszków-Rochy obejmuje kompleksy leśne uroczyska Baszków i Rochy oraz łąki w dolinie rzeki Borownicy. Powierzchnia obszaru wynosi 2 500 ha, 
z czego ok. 80% stanowią lasy. W obrębie Obszaru Chronionego Krajobrazu Baszków­-Rochy lasy są najcenniejszym elementem środowiska przyrodnicze­go. Najlepiej zachowane, w tym zbliżone do naturalnych fitocenozy leśne występują w leśnictwie Baszków. Obok roślinności leśnej warte uwagi są zbiorowiska związane ze stawami rybnymi i łąkami. Flora naczyniowa Obszaru Chronionego Krajobrazu Baszków-Rochy jest bardzo zróżnicowana. Wynika to ze specyficznego położenia przy granicy Niziny Wielkopolskiej z Doliną Baryczy i Niziny Śląsk, natu­ralnego zróżnicowania siedlisk, a także przemian antropogenicznych roślinności. Występuje tu aż 
19 gatunków prawnie chronionych roślin, z czego 12 podlega całkowitej ochronie gatunkowej. Powyższy obszar chroniony jest bardzo wartościowy pod względem faunistycznym. Szczególnie cenna jest fauna stawów ryb­nych z dobrze rozwiniętą roślinnością szuwarową jak np. na stawach Trafary, Odstawnik, Węgielnik. Stawy rybne, po spuszczeniu wody, służą jako miejsce wypoczynku i żerowania ptaków w czasie migracji.

Na wschodzie terenu LGD, na terenie gminy Nowe Skalmie­rzyce, został ustanowiony Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Prosny”. Leżą tam grunty wsi Biskupice Ołoboczne, Śliwnik, Leziony, Śmiłowa i Osieka. Powierzchnia tego obszaru wynosi 94 400 ha. W dolinie Prosny, w jej części przybrzeżnej oraz w starorzeczach, zanotowano łącznie ok. 50 różnego typu zbiorowisk roślinnych. Po­wtarzający się regularnie rytm występowania na przemian brzegów wklęsłego i wypukłego nadaje Prośnie szczególny walor krajobrazowy. Występujące w tym rejonie łąki mają podłoże torfowe i zaliczane są do łąk naturalnych. Znajdujące się tu wielkie zbiorniki wodne oraz skupisko różnorodnej roślinności sprzyjają gnieżdżeniu się chronio­nych gatunków ptactwa a w szczególności derkacza.

Krajobraz rolniczy LGD upiększają dworskie parki krajo­brazowe znajdujące się 
w Baszkowie i Konarzewie (gmina Zduny). W gminie Ostrów Wielkopolski zachowało się 
14 parków, w tym 4 pałacowe: w Górznie (pow. 16,3 ha), w Lewkowie (pow. 8,09 ha), 
w Sobótce (pow. 8,97 ha) oraz w Gutowie (pow. 4,95 ha). Parki pałacowe, w porównaniu 
z pozostałymi parkami są w bardzo dobrym stanie dzięki poddawaniu ich stałej rewaloryzacji 
i pielęgnacji. Podworskie parki znajdują się w Bagateli, Szczurach, Gorzycach Wielkich 
i Kwiatkowie. Na terenie gminy Raszków wy­stępują parki podworskie w Przybysławicach, Grudzielcu i Bugaju. Zabytkowe parki mające wartość pamiątkową i krajobrazową znajdują się również w gminie Nowe Skalmierzyce. Zalicza się do nich pamiątkowy XIX-wieczny park 
w Śmiłowie o powierzchni 6,28 ha, który stanowi własność Skarbu Państwa. Teren parku jest falisty i przylega równolegle do wysokiego brzegu Prosny. Na terenie gminy Nowe Skalmierzyce znajdują się również pamiątktowe zabytkowe parki w Chotowie, Kotowiecku, Miedzianowie 
i Śliwnikach oraz wiej­skie parki w Boczkowie, Ociążu, Kurowie, Czachorach i Gostyczynie. Parki na terenie LGD z towarzyszącymi im zwykle starymi ale­jami drzew lub grupami drzew podnoszą estetykę terenów wiejskich. Dobrze utrzymane parki są nie tylko ozdobą upiększającą otoczenie, lecz również miejscem rekreacji. Są także miejscem występowania różnorodnej dentoflory oraz pomników przyrody. Piękne i bogato zdobione parki dworskie i podworskie – tereny cenne środowiskowo i przyrodniczo niewątpliwie wyróżniają LGD spośród innych lokalnych grup działania.
Walorami środowiska przyrodniczego na terenie LGD są ponadto:

  • korzystne warunki klimatyczne dla rolnictwa,
  • bogata szata leśna,
  • zróżnicowana budowa geologiczna,
  • struktura glebowa,
  • zróżnicowana i cenna flora oraz faun

Wody te reprezentowane są przede wszystkim przez niewiel­kie obszarowo stawy, które pełnią rolę retencyjną bądź hodowlaną. Ożywienie w monotonii krajobrazu wnoszą niewielkie obniżenia dolinne, którymi jest porozcinana cała wysoczyzna. Przez obszar LGD przepływa wiele rzek i strumyków, dopływów Odry i Warty, m.in. rzeka Ołobok przez gminę Raszków 
i Ostrów Wielkopolski, rzeka Czarna Woda (dopływ Baryczy) przez miasto Sulmierzyce, rzeka Borownica (dopływ Orli) przez gminę Zduny, rzeka Prosna, która jest naturalna granicą między gminą Nowe Skalmierzyce a powiatem kaliskim. Gminę Ostrów przecina również dolina rzeki Niedźwiady – największy dopływ Ołoboku. Większe doliny na ob­szarze LGD to dolina rzek Kurocha i Lutynii (na tej ostatniej rzece bobry budują żeremie).

 

Prosna w gm. Nowe Skalmierzyce

Uwarunkowania historyczne

Większość historycznych miejscowości położonych na terenie LGD datowanych jest na początek XV w. W ciągu 500 lat historii teren ten zamieszkiwali głównie Polacy, Niemcy 
i Żydzi wyznania katolickiego, protestanckiego oraz wyznawcy judaizmu. Przez kolejne wieki historia terenów LGD związana była z zachodnimi rubieżami Rzeczpospolitej Polskiej. Wszelkie wojny, epidemie odbijające piętno na całej Wielkopolsce nie omijały tego terenu. 
W XVIII w. największe spustoszenie spowodowała III Wojna Północna oraz walki o sukcesję tronu polskiego. Korzystna lokalizacja terenu LGD na szlaku komunikacyjno­-handlowym prowadzącym z centralnej Polski na Śląsk i dalej na Zachód Europy, przyczyniła się do organizowania w XVII w. licznych jarmarków, przyciągających ludność z odległych okolic.

W 1656 r. w dobie potopu szwedzkiego przez teren LGD przeszły cofające się oddziały polskie i nacierające wojska szwedzkie. W 1793 r. Wielkopolska, a więc i terytorium LGD znalazły się na 125 lat pod zaborem pruskim. W latach 1806-1815 po klęsce Prus w wojnie 
z napoleońską Francją tereny LGD weszły w skład utworzonego Księstwa Warszaw­skiego. Wreszcie w wyniku postanowień Kongresu Wiedeńskiego ob­szar LGD ponownie znalazł się na terenie Prus, w ramach Wielkiego Księstwa Poznańskiego, około 2 km od granicy z Rosją. Taki stan utrzymał się do 1914 r. W okresie Powstania Poznańskiego w 1848 r. (Wiosna Ludów) mieszkańcy terenów obecnego LGD zorganizowali oddział, który wchodził w skład obozu odolanowskiego i brał udział m.in. w bitwie pod Raszkowem i Odolanowem. W czasie Powstania Wielkopolskiego, zachodnia część opisy­wanego terenu leżała na linii frontu, gdzie toczyły się boje o wolną i niepodległą Polskę. Mieszkańcy okolicznych miast i miasteczek brali czynny udział w walkach. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zachodnia cześć obszaru LGD leżała na granicy polsko-niemieckiej. Podczas II wojny światowej na terenie LGD przebywał Dele­gat Rządu oraz znajdowała się tu siedziba Komendy Okręgu Armii Krajowej. Mieszkańcy gmin LGD objęci zostali konfiskatą mienia, okupant przeprowadził też akcję uwłaszczeniową. Większość sklepów i warsztatów rzemieślniczych będących dotąd własnością Polaków przejmowali Niemcy. Po zakończeniu II wojny światowej granica państwa przesunięta została na zachód.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Uwarunkowania kulturowe

Ludności wiejskiej obszaru LGD od zawsze towarzyszyły liczne obrzędy i zwyczaje związane z rytmami przyrody, życiem rodzin­nym, społecznym, a także religią. Do dzisiaj są one w mniejszym lub większym stopniu kultywowane, a liczne uległy przekształceniu.
Rok obrzędowy na wsi był i jest bogaty w zwyczaje, obrzędy i tradycje połączone 
z muzyką, zabawą i ucztowaniem. Do ciekawych należą:

  • Chodzenie z niedźwiedziem – w ostatki przed środą popielcową (zwane “zapustem” lub “mięsopustem”) urządzano “podko­ziołek”. Zwyczaj ten polega na chodzeniu od domu do domu grupy przebierańców, którzy przy akompaniamencie muzyki i śpiewie zbierają od gospodarzy jajka i drobny datek. Wśród przebierańców byli: niedźwiedź, cygan, cyganka, baba, dziad, kozak, kominiarz czasem diabeł, a w Wysocku Wielkim – po­licjant i strażak. Zwyczaj ten zaczynał Wielki Post.

  • Topienie/palenie Marzanny – w pierwszy dzień wiosny – 21 marca zbierał się barwny pochód dzieci i młodzieży, a wy­soko nad nimi trzymano Marzannę – symbol zimy wykonaną ze słomy i ubraną w kolorowe stroje. Za nią dziewczyny niosły gaik – symbol budzącej się do życia przyrody. Po utopieniu lub spaleniu Marzanny grupa wracała do domów śpiewając piosenki.

  • Dożynki – to czas dziękczynienia za zebrane plony nie tylko zbóż, ale również owoców 
i płodów ziemi. Kultywowanie od niepamiętnych czasów w Polsce dożynki wyzwoliły bogatą twórczość obrzędową. Charakterystyczne dla regionu LGD przyśpiewki, pieśni, tańce i wiersze przekazywane z pokolenia na pokolenie stanowią dowód bogatej wielkopolskiej kultury ludowej.

  • Wieniec dożynkowy – wykonaniem dożynkowych wieńców zajmują się kobiety, które zbierają zioła, len, konopie i zbo­ża przez cały okres przed żniwami. Wieńce z kłosów żyta, pszenicy, jęczmienia, owsa, pszenżyta ustrojone owocami, warzywami, kwiatami są efektem tego co urodziła ziemia, a wypracowały ręce rolnika.

  • Kaczor – po żniwach w gminie Ostrów Wielkopolski na ugo­rze pola odbywał się Kaczor. Zwyczaj ten polegał na tym, że młodzieńcy w kapeluszach z czerwoną wstążką 
i spodniach z lampasami przejeżdżali na koniach wokół wsi na miejsce zawodów. Na polu na wbitym słupie zawieszano kaczora. Pierwszy jeździec, który oderwał głowę kaczorowi zostawał Królem, natomiast ten, który zerwał kaczora ze słupa zostawał Marszałkiem. Po dekoracji zwycięzców na plac wjeżdżały za­przęgi cyganów na drabiniastych wozach ozdobionych gałąz­kami brzozy i wstążkami, za którymi ciągnęły się uwiązane na sznurach puszki. Gwarna grupa cyganów (bidy) inaugurowała trwająca do rana zabawę.

Historyczne postaci związane z miejscowościami na terenie LGD to przede wszystkim Samuel ze Skrzypny Twardowski – szlach­cic, sarmata, wybitny poeta baroku, dzierżawca 
i zarządca Zdun oraz Sebastian Fabian Klonowicz z Sulmierzyc – poeta renesansowy, rajca 
i Burmistrz Lublina.

W obecnych czasach nadal podtrzymywane są elementy kultury ludowej. W gminach LGD prężnie działają Koła Gospodyń Wiejskich, których w każdej z gmin jest kilkanaście. Mieszkańcy ob­szarów wiejskich organizują się również w zespoły folklorystyczne: Kobierzanki, Biadkowanki, Lutogniewiacy, Wróżewianki i Krotoszanie w gminie Krotoszyn oraz Furmany, Gorzyczanie w gminie Ostrów Wielkopolski. W gminie Raszków działają zespoły taneczne “Zeta” i “Puls”, Stowarzyszenie Kulturalne “Towarzystwo Śpiewu w Raszko­wie”, zespół wokalny “Trema” oraz dwa zespoły ludowe.
Muzykalne zdolności mieszkańcy LGD rozwijają w Kole Śpiewaczym “Harmonia” oraz zespole “Senior” (gmina Zduny), w chórach kościelnych pod wezwaniem św. Grzegorza 
i św. Cecylii (gmina Nowe Skalmierzyce) oraz w Sulmierzyckim Kole Śpiewaczym “Cecylia” (gmina Sulmierzyce). Przy Sulmierzyckim Domu Kultury od 1935 r. działa również Orkiestra Dęta, w gminie Nowe Skalmie­rzyce Miejsko-Gminna Orkiestra Dęta zrzeszona w Polskim Związku Chórów i Orkiestr.

Młode pokolenie z terenu LGD chętnie angażuje się w działal­ność licznych Ludowych Zespołów Sportowych, które prowadzą m.in. sekcje piłki nożnej i siatkowej, tenisa stołowego, biegów, warcabów, szachów i kolarstwa. Młodzież często bierze również udział w orga­nizowanych przez OSP zawodach strażackich m.in. w Powiatowych Zawodach Sportowo-Pożarniczych (powiat krotoszyński). Ochotnicze Straże Pożarne obok Ludowych Zespołów Ludowych zlokalizowanych na obszarze LGD są nadal organizacjami najbardziej integrującymi środowiska młodzieży wiejskiej.

Na życie kulturalne mieszkańców LGD składają się również imprezy kulturalne związane z obrzędami ludowymi: coroczne dożynki gminne, powiatowe, parafialne m.in. Ostrowskie Święto Plonów, “Wielki Finał Zrywania Kaczora” w Wysocku Wielkim oraz “Noc Świętojańska” połączona z “Dniami Zdun”, podczas której mieszkańcy mają możliwość zapoznania się 
z estradą folkloru oraz prezentacją ludowych zwyczajów związanych z nocą świętojańską.

Na terenie Zdun głęboko zakorzenione są też tradycje kaflar­skie – istnieje tu najstarsza kaflarnia w Polsce (powstała w 1858 r.). Tradycje te stały się inspiracją do zorganizowania “Ogólnopolskiego Pleneru Ceramicznego”. Ta, ciesząca się popularnością artystów z całej Polski, impreza odbywa się na dziedzińcu kaflarni w urokli­wych plenerach 5-tysięcznego miasteczka. Na plenerze połączonym z piknikiem powstają nie tylko rzeźby w formach tradycyjnych, ale także artystyczne formy kafla. Szczególną atrakcją jest pokaz budowy pieca na dziedzińcu oraz wystawa rzeźb. Impreza jest organizowana dzięki współpracy Kaflarni, Zdunowskiego Ośrodka Kultury i Polskiego Związku Artystów Plastyków. Poza tym co roku z Zdunach odbywa się “Jarmark Garncarski”, który jest okazją do prezentacji wyrobów kaflarskich.Na obszarze LGD organizowane są również festiwale i przeglądy piosenki dziecięcej – Wielkopolski Przegląd Twórczości Marka Grechuty (w Orpiszewie), Konkurs Piosenki “Mikrofonik” (w Raszkowie) oraz Przegląd Małych Form Scenicznych (w Wysocku Wielkim).

Wydarzeniem, które także wpisuje się w kalendarz życia kul­turalnego obszaru LGD, jest “Zlot Motocykli Ciężkich i Weteranów” w Ślesinie (gmina Nowe Skalmierzyce). Ponadto organizowane są cykliczne festyny i imprezy okolicznościowe tj. “Powitanie Lata”, “Raszkowska Gwiazdorynka”, Festyn Rodzinny w Sulmierzycach, Festyn z Gazetą Skalmierzycką, dni miast m.in.

Aktywność społeczna

Na obszarze LGD aktywnie działają organizacje pozarządowe i grupy nieformalne, zrzeszone w związki. W każdej z gmin LGD działają Ludowe Zespoły Sportowe i Kluby Sportowe które prowa­dzą m.in. sekcje piłki nożnej i siatkowej, tenisa stołowego, biegów, warcabów, szachów i kolarstwa. Największą liczbą klubów spor­towych na terenie województwa wielkopolskiego może poszczycić się gmina Ostrów Wielkopolski.
Z racji występowania na terenie LGD Dąbrów Krotoszyńskich powstały koła łowieckie 
i strzeleckie bractwa kurkowe (gmina Kro­toszyn, gmina Raszków i gmina Ostrów Wielkopolski).
Ciekawym miejscem spędzenia czasu wolnego, dającym możliwość poznania całego obszaru LGD z lotu ptaka, jest miejsco­wość Michałków (gmina Ostrów Wielkopolski). Działa tu Aeroklub Ostrowski, który oferuje niezwykłą przygodę lotniczą – zapoznaw­cze loty szybowcowe 
i samolotowe.

Wśród ludności z terenu LGD znajdują się również osoby, których łączy zamiłowanie do swojej małej ojczyzny, poprzez kul­tywowanie tradycji, promocję terenów gminnych (np. towarzystwa miłośników ziemi, bractwa rycerskie, koła gospodyń wiejskich) oraz budowanie współpracy zarówno lokalnej jak i międzynaro­dowej (np. towarzystwa współpracy i przyjaźni między miastami/ państwami) .
Na obszarze LGD działają też liczne stowarzyszenia np. na rzecz dzieci, ochrony 
i profilaktyki zdrowia, w tym profilaktyki uzależnień, przedsiębiorczości. Nie brakuje również organizacji ogólnopolskich takich jak Związek Harcerstwa Polskiego, Liga Obrony Kraju, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, “Amazonki”, Centrum Wolontariatu i inne.
W gminie Ostrów Wielkopolski często organizowane są imprezy sportowe, które maja na celu popularyzację sportu jako formy aktywnego wypoczynku w środowisku wiejskim:

  • gminne biegi lekkoatletyczne,
  • Grand Prix Powiatu Ostrowskiego w tenisie stołowym,
  • gminne rozgrywki ligi halowej w piłce nożnej,
  • sezonowe spartakiady,
  • Ogólnopolski Memoriał Bożeny Kurek w tenisie stołowym,
  • gminne biegi crossowe.

Obszar LGD jest także atrakcyjny dla miłośników turystyki pieszej i rowerowej. Najciekawszymi atrakcjami turystycznymi są zabytki, pomniki przyrody, stanowiska archeologiczne, tzw. “grzybki” (miejsca integracji mieszkańców obszarów wiejskich, będące inicjatywą podjętą na całym obszarze LGD przez miesz­kańców i samorządy lokalne), wytyczone turystyczne szlaki piesze i rowerowe, parki pałacowe i podworskie. Atrakcją są również organizowane od wielu lat imprezy turystyczne w gminie Krotoszyn, Zduny 
i Sulmierzyce, takie jak: “Rajd Zimowy”, “Szukanie Wiosny”, “Rajd Kolarski” 30-kilometrową ścieżką rowerową, “Rajd Rodzinny” – pieczenie ziemniaka, czy też “Rajd Szlakiem Rezerwatów 
i Parków”, którego celem jest szukanie ciekawych okazów roślinnych.

Na terenie gminy Krotoszyn, gminy Zduny i miasta Sulmie­rzyce oznakowane są turystyczne szlaki piesze i rowerowe. Szlaki piesze to szlak żółty między Krotoszynem a Sulmierzycami, szlak zielony – miedzy Krotoszynem a Zdunami oraz szlak czerwony między Krotoszynem 
a Baszkowem. Szlaki rowerowe to m. in.: szlak czarny – wokół Krotoszyna (Krotoszyn – Trafary – Zduny – Chachal­nia – Wodników Górny – Sulmierzyce – Chwaliszew -Krotoszyn) i szlak zielony – wytyczony został z myślą o miłośnikach kolarstwa, którzy obok aktywnego wypoczynku chcą poznać atrakcyjne kom­pleksu Dąbrowy Krotoszyńskie.

Dla zorganizowanych grup turystycznych – klas szkolnych, drużyn harcerskich oraz zielonych szkół, ofertę przygotował Związek Harcerstwa Polskiego w postaci leśniczówki ZHP “Buczy­na” położonej w samym środku krotoszyńskich lasów w osadzie Helenopol – całorocznego obiektu turystycznego funkcjonującego na zasadach schroniska.

Na terenie lasów w gminie Zduny, wśród dwóch rezerwatów przyrody przebiega ponad 
4-kilometrowa edukacyjna ścieżka przyrodnicza, która prowadzi przez lasy między Konarzewema Baszkowem. Ukształtowanie terenu i panujące tutaj warunki, sprzyjają zakładaniu sztucznych stawów wodnych. Funkcjonuje tu gospodarstwo agroturystyczne, położone nad stawem, nieopodal lasu i odkrytego basenu kąpielowego.

Charakterystyczną cechą obszaru LGD jest wyjątkowa liczba zabytków sakralnych – kościołów, miejsc kultu religijnego i przy­drożnych kapliczek. Najważniejsze z nich to:

    • barokowy XVIII-wieczny kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Zdunach,
    • barokowo-klasycystyczny poewangelizacyjny kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Zdunach,
    • klasycystyczny kościół pw. Najświętszej Maryi Panny w Basz­kowie,
    • neobarokowy poewangelicki kościół Najświętszej Marii Panny Nieustającej Pomocy 
w Nowych Skalmierzycach,
    • kościół Bożego Ciała z lat 1925-1927 w Nowych Skalmierzy­cach,
    • wczesnogotycki kościół parafialny Narodzenia NMP w Sobótce,
    • barokowy kościół parafialny św. Mateusza w Górznie,
    • drewniany kościół parafialny św. Michała Archanioła z 1762 r. w Szczurach,
    • XVI-wieczny kościół parafialny Podwyższenia Krzyża Świętego w Wysocku Wielkim,
    • sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia w Lutogniewie (gmina Krotoszyn) – neoklasycystyczny kościół Świętej Trójcy z po­chodzącym z początku XVI w.

Wiatrak w Sulmierzycach

Print Friendly